تبلیغات
جمال آفتاب - چرایی اختلاس در حکومت اسلامی

امروزه شبهه‌ای در محافل و شبکه‌های اجتماعی نقل می‌شود که اگر ما در یک جامعه اسلامی و حکومت اسلامی زندگی می‌کنیم پس چرا این‌همه اختلاس و دزدی در جامعه وجود دارد و هرروز یک اختلاس جدید در کشور معرفی می‌شود.

در پاسخ به این شبهه به چند نکته باید توجه کرد که از نظرتان می‌گذرد:
1.   اسلام خود یک حقیقت و یک آیین با آموزه‌های صحیح و محکم و نمی‌توان آن را با اشخاص سنجید. بلکه اشخاص را به نسبت پایبندی آن‌ها به دین اسلام باید سنجید. به تعبیر دیگر اسلام خود یک معیار و ترازوی سنجش است نه اینکه او با افراد سنجیده شود.


2.      با توجه به آموزه‌های اسلام، هر کس مسئول اعمال و کارهای خود می‌باشد و هر عمل گناه و اشتباهی که انجام دهد باید جواب آن‌ها و کیفر آن‌ها را بدهد. خداوند دادگر در قرآن کریم می‌فرماید: فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَه: پس هرکس هم‌وزن ذرهای نیکی کند، آن نیکی را می‌بیند. و هرکس هم وزن ذرهای بدی کند، آن بدی را می‌بیند».(الزلزلة: 7) و یا در جایی دیگر می‌فرماید: «یَوْمَ تَجِدُ کُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بین‌ها وَ بَیْنَهُ أَمَداً بَعیداً وَ یُحَذِّرُکُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ: روزی که هر کس، آنچه را از کار نیک انجام داده، حاضر می‌بیند؛ و آرزو می‌کند میان او، و آنچه از اعمال بد انجام داده، فاصله زمانیِ زیادی باشد. خداوند شما را از (نافرمانی) خودش، بر حذر می‌دارد؛ و (در عین حال،) خدا نسبت به همه بندگان، مهربان است.»
آری گناهکاران، و نیکوکاران همگی اعمال خود را در آن روز حاضر می‌بینند، با این تفاوت که نیکوکاران از مشاهده اعمال خویش خوشحال و مسرور می‌شوند و بدکاران از مشاهده اعمال خود چنان در وحشت فرو می‌روند که آرزو می‌کنند از آن فاصله بگیرند نه فاصله مکانی، که فاصله زمانی دور و دراز که برای ابراز تنفر از فاصله مکانی رساتر است. [1]
3.      در تاریخ اسلام هم شاهد این موضوع بوده‌ایم که گاه یک کارگزار در کار خود اشتباهی انجام داده و در بیت المال دست درازی کرده است و نسبت به ولی خود سرپیچی کرده است. آنچه که در نامه 71 نهج البلاغه می‌خوانیم گواه بر همین موضوع می‌باشد.
این مسئله در رابطه با منذر بن جارود عبدی است که در پاره‌ای از آنچه امام علیه السلام او را بر آن ولایت داده بودند خیانت کرد. آن گاه امام علیه السلام نامه‌ای به وی نوشتند:«اَمّا بَعْدُ، فَاِنَّ صَلاحَ اَبیکَ غَرَّنی مِنْکَ، وَ ظَنَنْتُ اَنَّکَ تَتَّبِعُ هَدْیَهُ: اما بعد، درستی پدرت مرا نسبت به تو خوشبین نمود، و فکر کردم پیرو او هستی». [2]
در اینجا خود یک سؤال پیش می‌آید که آیا امیرالمؤمنین دچار خطا و اشتباه شده‌اند؟ همان‌طور که خود در این نامه به آن اشاره می‌کنند.
در پاسخ باید گفت: پیامبر (صلی الله علیه و آله) و امامان (علیهم السلام) موظّف بوده‌اند که در امور این جهانی به طور معمول بر اساس روش عقلایی و بر مبنای علم عادی عمل کنند، مگر در مواردی که خداوند حکم خاصی را معین نموده و یا از آنان خواسته باشد که بر اساس علم فراعادی عملی را انجام دهند. راز این مطلب نیز روشن است. تکیه دائمی به دانسته‌های غیبی و کنار نهادن موازین و روش‌های عقلایی در انجام امور، باعث از بین رفتن جنبه الگویی آنان می‌شود. برای مثال پیامبر صلی الله علیه و آله با آنکه انسان کامل و دانای کامل است، مأمور به مشورت با مردم می‌شود؛ و یکی از علل آن الگو شدن این روش برای دیگر حاکمان، والیان و مدیران است. نتیجه پیامبر (ص) وامام (ع) همیشه از علم غیب خود استفاده نمی‌کرده است و در شرایطی مجاز به استفاده از آن نبوده است.
این که امیرمومنان علیه السلام فرمودند: «پارسایی پدرت مرا درباره تو فریفت، و گمان کردم پیرو پدرت هستی و به راه او می‌روی.» هرگز به معنای وقوع خطایی از آن حضرت نیست، بلکه بیانگر عدم توقّع کجروی از سوی منذر بن جارود است، و چنین توقّعی به جا و معقول می‌باشد. به عبارت دیگر این سخن نوعی بیان توبیخی و اعلام زشت کرداری از کسی است که در فضای تربیتی مناسبی رشد کرده و انتظار معقول از او این است که راه درست را بپوید و از ناراستی و نادرستی بپرهیزد.
البته این نکته را هم در آخر مطلب باید ذکر کرد که بیشترین اختلاس‌ها و بزرگ‌ترین اختلاس‌ها در کشور در نظام بانکی صورت می‌گیرد. اختلاس به دلیل وجود رانت در شبکه بانکی رخ می‌دهد و درصورتی که شرایط و حتی ابزارهای استفاده از رانت فراهم باشد، نمی‌توان مانع وقوع اختلاس شد. همچنین یکی از مشکلات جدی کشور بنگاه‌داری بانک‌ها می‌باشد و سیستم بانکی ایران در مقایسه با استانداردهای جهانی بسیار عقب‌افتاده است و نیاز به بررسی و بازنگری مجدد دارد. این موارد عواملی هستند که نمی‌توان از آن‌ها چشم‌پوشی کرد.
-------------------------------
1.      ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج 2، ص 506.
2.      نهج البلاغه، نامه 71

برچسب ها: شبهه، اختلاس، رانت خواری، نظام بانکی، اسلام، وسیله سنجش، بیت المال،

تاریخ : پنجشنبه 26 فروردین 1395 | 06:05 ق.ظ | نویسنده : محمد رضا خلیلیان | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.